Illegale pers

Uit Tilburg Wiki

In de bezettingstijd werden in Tilburg verschillende illegale blaadjes uitgegeven. In 1940 begonnen de communisten met de uitgave van Vrede en vrijheid. Het was vermoedelijk het eerste ondergrondse blaadje in Noord-Brabant. In 1943 werd het gecombineerd met De Waarheid, het blad van de CPN, dat na de bevrijding in december 1944 in Noord-Brabant als Volksdagblad voor bevrijd Nederland en als Weekblad voor het bezette gebied verscheen.

In 1942 vervaardigde Frans van Bilsen het krantje De Stem van Vrij Nederland, in 1943 onder de naam De Stem en na zijn dood voortgezet door G. Derckx en B. de Wijs. Zij werden echter door de Duitsers opgepakt en in Vught gefusilleerd. De broer van Derckx, A. Derckx, heeft de uitgave nog enige tijd vanuit Utrecht voortgezet. Na de bevrijding werd de naam door een dagblad in Breda overgenomen.

In 1943 verscheen Brabantsche Studentenbrieven. De ondergedoken studenten die vanaf 5 mei 1943 voor de ‘Arbeitseinsatz’ werden gedeporteerd, hadden hun blad Het Gastmaal, dat onder leiding van G. Freeman werd uitgegeven door het Brabantsche Studentengilde van O.L. Vrouw. L.J. van de Gevel en H.C.C. Want gaven vanaf juni 1944 tot aan de bevrijding op 27 oktober 1944 in totaal 1185 nummers uit van de Berichten van de GPD. De firma K.E.C. Want en Zn. had vanaf februari 1943 het bulletin Geallieerde Persdienst uitgegeven.

De Nieuwsbode, die aanvankelijk als blaadje van De Vrije Pers in Utrecht werd uitgegeven, werd in augustus 1944 door J. Merkx in Tilburg zelfstandig voortgezet. De naam werd spoedig gewijzigd in De Laatste Vuurproef, omdat het blaadje was geïnfiltreerd.

De Gealllieerde Persdienst Tilburg (GPD) verscheen van februari 1943 tot november 1944. Dit getypte bulletin werd tot de bevrijding van Tilburg uitgegeven door het makelaarsbureau K.E.C. Want & Zn. Initiatiefnemer achter de GPD was L.J. van de Gevel, bedrijfsleider bij de wollenstoffenfabriek H. Eras en tevens leraar aan de Textielschool. Noodgedwongen nam Van de Gevel in 1943 ontslag en zocht 's nachts zijn toevlucht in de Textielschool aan de Lange Schijfstraat, waarvan hij een sleutel had. Hij ontdekte twee radio's in de school, die niet bij de Duitse autoriteiten waren ingeleverd. Samen met zijn buurman H.C.C. Want kwam hij op het idee om de nieuwsberichten van de radio te verspreiden via de GPD. Buurman Want zorgde voor de distributie. Bij de bevrijding van Tilburg in oktober 1944 werden de activiteiten voor de GPD gestopt.

Persoonlijke instellingen
Varianten
Handelingen